مزيت ما در هاي تك (Hi-Tech) هوش ايراني است .

IT و Hi-Tech دو مقوله مهم براي توسعه اقتصادي هر كشور محسوب مي شوند. مقامات اقتصادي ارشد كشور از چندي پيش اعلام كرده اند كه ايران بايد سهم خود را در " تكنولوژي برتر " افزايش دهد. اما آيا زمينه براي چنين امري در ايران فراهم است ؟
رضا اشرف سمناني قائم مقام معاونت برنامه ريزي ، توسعه و فن آوري وزارت صنايع و معادن معتقد است كه زمينه براي ورود به Hi-Tech در ايران فراهم است . وي با خوشبيني مي گويد : با 38 سال سابقه پژوهش و كار در صنعت مي گويم در تكنولوژي هاي نوين مي توانيم حرفي براي گفتن داشته باشيم . به او يادآور مي شوم كه ما هنوز نتوانسته ايم در برخي صنايع متوسط پيشرفت كنيم چگونه مي خواهيم در Hi-Tech به قدرت برسيم او مي گويد : بدون مزيت نسبي ورود به صنايع متوسط بسيار سخت است اما مي توانيم با استفاده از " هوش ايراني " در Hi-Tech موفق شويم .
آنچه در ادامه مي خوانيد گفتگو با وي پيرامون تحقيق و توسعه و هاي تك و IT در ايران است :

س : ما مي خواهيم ببينيم كه آيا در ايران زمينه هاي ايجاد و پاگيري اين صنعت را داريم يا نه ؟ و آيا شما با سابقه اي كه داريد در اين زمينه مي توانيد توضيح بدهيد كه ما اصلا توان ورود به Hi-Tech و تكنولوژي IT را داريم يا خير ؟
ج : IT يا Hi-Tech كدام يك ؟

س : در درجه اول بحث Hi-Tech ؟
ج : در زمينه Hi-Tech اگر بخواهيم با عدد و ارقام نگاه بكنيم . يعني ببينيم سهم Hi-Tech در ارزش افزوده صنعت چه عددي است ، يا نگاه كنيم كه صادرات Hi-Tech ما چقدر از كل صادرات را تشكيل مي دهد ، بايد قبول كرد كه عدد خيلي قابل توجهي را نشان نمي دهد .يعني ما نمي توانيم بگوئيم كه تاكنون در اين زمينه خيلي شاخص بوديم . اما با توجه استراتژي هاي تدوين شده قرار است كه ما رقابت پذير باشيم و براي رقابت پذيريمان هم در تعامل جهاني باشيم، اين باعث شد كه ما سهم وسيعتري به Hi-Tech بدهيم . Hi-Tech دو ويژگي دارد : يك ويژگي اش اين است كه چون تغييرات در آن خيلي سريع است بنابراين اگر ما در بعضي از رشته هاي Hi-Tech وارد شويم، ميتوانيم جايگاه پيدا كنيم . اما در بعضي از صنايع كه medium tec هستند عليرغم اينكه ساده تر به نظر مي آيند پيچيدگي هايي دارند و بازارهاي خاص خودشان را دارند و سالها اين ها در اختيار كلوپهاي خاص خود بوده اند ، بنابراين گاهي اوقات به عكس آنچه تصور مي شود در صنايع متوسط اينكه ما بتوانيم يك سهم جهاني بالاتر بگيريم سخت تر از اين است كه در رشته جديدي وارد شويم .به نظر مي رسد در Hi-Tech مي توانيم موفقتر باشيم . كره جنوبي را نگاه كنيد كه در صنعت الكترونيك متمركز شد و الان ميزان صادرات
Hi-Tech آن از آمريكا بالاتر است . بنابراين نسبت به يك كشور جهان سوم در يك دوره صنعتي شدن توانست به سرعت خودش را در زمينه Hi-Tech وارد بكند و صادرات Hi-Tech داشته باشد . هند همينطور، در زمينه نرم افزار به همين جايگاه رسيده است . بنابراين كشورهايي را مي بينيم كه توانستند اين جايگاه را كسب كنند. ما براي اينكه بتوانيم رقابت پذير باشيم گفتيم كه بايد تكنولوژي هايي را استفاده كنيم كه دو ويژگي داشته باشند: اولا تكنولوژي روز باشند يعني بازار آينده را نگاه كنيم نه وضع حال را . دوم اينكه اينها بايد در رقابت پذيري به گونه اي باشند كه بتواند حداكثر ارزش افزوده را ايجاد كنند. Hi-Tech اين ويژگي را دارد كه به علت اينكه ارزش افزوده بسيار بالايي را توليد مي كند بسيار اقتصادي است . بر فرض اگر ما بخواهيم كارخانه بسيار بزرگي را در مقياس اقتصادي ايجاد كنيم كه بتواند توجيه اقتصادي داشته باشد در اين مقياس Hi-Tech ويژگي اش اين است كه مي تواند در مقياس بسيار كوچكتر ايجاد شود و شايد كمتر از آنها سود ندهد. به همين دليل استراتژي ما اين است كه هر چه مي توانيم
Hi-Tech را بالا ببريم . با دو هدف :
1 – اولا بستر سازي . يعني ما براي اينكه بتوانيم در Hi-Tech پيش برويم بايد بستر سازي شود. يكي در بالا بردن توان نيروهاي انساني ،مراكز تحقيقاتي مراكز و انتقال تكنولوژي و جونيت ونچرهايي كه بايد انجام بدهيم .
2 – ثانيا ما بتوانيم صنايع Hi-Tech را مثل صنايع هوافضا ، مثل صنايع خاص الكترونيك كه اصلا بر اساس Hi-Tech پايه گذاري شده را دنبال كنيم . استراتژي دوم ما اين است كه بيائيم از Hi-Tech در صنايع موجود براي بالا بردن ارزش افزوده و بالا بردن كيفيت و رقابت پذيري استفاده كنيم . بنابراين ممكن است ماهيت صنعت ، مثلا صنعت خودرو مديوم تك ( از نظر تكنولوژي متوسط ) باشد ، اما به ميزان وسيع از Hi-Tech در آن استفاده كنيم . اين ويژگي به عنوان استراتژي دومي است كه الان وزارتخانه دارد دنبال مي كند. لذا طرحهاي جامعي را دنبال كرديم و مطالعاتي را انجام داديم . استراتژي هايمان را طوري تدوين مي كنيم كه چه زمينه هايي از Hi-Tech را بايد دنبال كنيم . قطعا زمينه Hi-Tech مي بايد باشد تا ما بتوانيم آن را تحقق پذير كنيم . مزيتهاي نسبي ما و توان ما بايد مرتبط بشود. البته مراكز تحقيق و توسعه ما بايد فعال شوند و يا از طريق مشاركتهايي كه براي انتقال تكنولوژي انجام مي دهيم بعدا بتوانيم اين تكنولوژي خودمان بهبود ببخشيم . با اين سياست طرحهاي زيادي تهيه و انجام شده و سازمانهايي مانند سازمان گسترش و نوسازي صنايع را ما فعال كرديم . آمديم براي آموزشهاي همه واحدها ( حتي خصوصي ) كه در زمينه Hi-Tech فعاليت مي كردند هزينه هاي آموزشي آن ها را تامين كرديم حتي گاهي اوقات تا 100% هزينه را تامين كرديم . ابزار و تجهيزاتي را كه در اين زمينه ها بوده كمك كرديم تا كامل شود ، به مراكز تحقيقاتي خصوصي و مراكز پژوهشي دانشگاهها كمك كرديم و مراكز تحقيقاتي دولتي را در مقياس بزرگتر در دست احداث داريم. پروژه هاي مشترك با دانشگاه در زمينه Hi-Tech داريم و البته با اين تعريف كه از چرخه دانش تا تجاري سازي را طي كنند. يعني نه فقط بررسي تحقيقاتي صرف بلكه بايد حتما وارد چرخه تجاري سازي هم بشود.

س : آقاي مهندس اين سئوال پيش مي آيد كه ما در ايران زمينه ي اين چيزها را نداريم . بطور مثال دانشگاههاي فوق العاده قوي يا مثلا دانشجوهايي كه در اين رشته تربيت شده باشند. يا فرض كنيد زنجيره صنايعي كه بتوانند به ما در توليد محصولات Hi-Tech كمك كند را نداريم.
سابقه اش را نداريم . از كشورهايي كه اسم برديد ارتباطات بين المللي قوي دارند و ممكن است از يك يا دو كشور مهم در اين زمينه كمك بگيرند ، ما آن زمينه را نداريم. در بعضي مسائل ما دچار تحريم هستيم. در همين Hi-Tech كه به خصوص به طور ويژه اجازه رشد از يك حدي را به ما نمي دهند اين موانع را چگونه مي خواهيد حل كنيد؟
ج : ببينيد قبول است كه وقتي در تعامل با جهان باشيم به اين امر سرعت مي بخشيم اما بطور كل ما اين توان را داريم . يعني در بعضي از زمينه هاي Hi-Tech ما الان نيروهاي خيلي خوبي داريم و فعاليتهاي پيشرفته در اين زمينه در كشور انجام شده اگر چه شايد كمتر به اين دستاوردها پرداخته شده ولي ما الان درگيرش هستيم . در بازديدهايي كه كرديم اثرات مثبتي ديديم، در بعضي از زمينه هاي Hi-Tech كاملا موفقيت حاصل شده . منتهي وقتي كه ما مي خواهيم به فاز صنعتي شدن برويم ، ممكن است با يكسري محدوديتهايي مواجه بشويم. محدوديتهاي بعضا تجهيزاتي و حتي بعضا محدوديتهاي در نرم افزار هم ممكن است داشته باشيم كه بايد سعي كنيم كه در اين زمينه ها اين را بدست بياوريم . اين محدوديتها البته به آن ميزاني نيست كه گفته مي شود چون تازه اين فرآيند آغاز شده است . آمديم مثلا به سازمان گسترش ماموريت ايجاد صنايع Hi-Tech را داديم و چند شركت تخصصي را ايجاد كرديم مثلا در زمينه مواد پيشرفته يك شركت، در زمينه الكترونيك و ميكرو الكترونيك يك شركت ، در زمينه بيوتكنولوژي يك شركت .اين شركتها مي آيند با كساني كه داراي دانش فني هستند ، يا جائي كه دانش فني دارد مشاركت كنند درتامين سرمايه، كه اين تكنولوژي ها توسعه بيابد . الان طرحهاي بسيار زيادي در دست مطالعه است خيلي از طرحها در دست اجراست و من فكر مي كنم ما در سال جاري شاهد بهره برداري از بعضي از اين صنايع Hi-Tech مان خواهيم بود.

س : شما معتقديد كه ما مي توانيم محصولات اين شركت ها را به زودي ببينيم ؟
ج : بله مثلا ما در هواپيماي دو نفره طرحهايي داريم كه به مبتكرين وام مي دهيم . وامهايي ارزان قيمت ، الان هواپيماي دو نفره ساخته شده و پرواز كرده و از كشورهاي خارجي آمدند و اين دانش فني را دارند و از ايران به صورت مشاركت مي خرند. يعني نه تنها در اينجا نمونه صنعتي ساخته و پرواز كرده را ، بلكه آمادگي اين را دارند كه مشاركت كنيم تا بتوانيم در ساختنش با كشورهاي معتبر اروپايي مذاكره كنيم .
س : در مورد ميكرو الكترونيك كه شما مي فرمائيد، ميكرو الكترونيك پيچيدگيهاي فوق العاده دارد . الكترونيك يك چيز پيشرفته است ولي ميكرو الكترونيك فوق العاده پيشرفته تر است . حتي مثلا در دنيا در صنايع نظامي كشورهايي كه مي توانند وارد بحث الكترونيك شوند خيلي محدودند. اما شما اميدواريد كه ما بتوانيم يك روزي در ميكرو الكترونيك در دنيا حرف مهمي بزنيم.
ج : قطعا مي توانيم ، البته نه اينكه ما در تمام ابعاد Hi-Tech و در تمام زمينه ها و رشته ها بتوانيم، كه هيچ كشوري نمي تواند چنين كاري را بكند. ولي ما استراتژي هايمان اين است كه رشته هايي را انتخاب كرديم از Hi-Tech كه امكان پذيري و جهاني بودنش را هم ديديم . مثلا فرض كنيد در همين بحثهاي الكترونيك بعضي جاها ما نرم افزار را جلو انداختيم . يعني در سخت افزار فرض كنيد بعضي از قطعات لزومي ندارد ما اصلا توليد كنيم . در دنيا هست و قرار نيست ما تكرار بكنيم. ما بايد از اين جريان جهاني استفاده بكنيم و بخش خصوصي با مشاركت خارجي اين كار را كرده وبزودي شاهد افتتاح اين مجموعه ها خواهيم بود. در IT ما طرحي را داريم كه اين الگوي اش نوعي به اصطلاح كامپيوتر خيلي ويژه است و خاص ايران است و اولين بار در ايران ساخته شده و در چند ماه آينده وارد عرصه صنعتي مي شود. الان نمونه اش در همين نمايشگاهي كه چند روز قبل برگزار شد ارائه گرديد و نرم افزار و سخت افزار آن كاملا پيشرفته است يعني يك چيزي در مقياس جهاني .

س : چرا به قول شما اينها تا حالا بازتابي نداشته است ؟
ج : بازتاب كم بوده چون هنوز اينها آدمهايي هستند كه يك گوشه اي نشستند و دارند كار و فعاليت مي كنند و ابعاد تبليغاتي ندارند و اعمال بازرگاني را دنبال نمي كنند. معمولا ويژگي آدمهايي كه در كار Hi-Tech هستند اين جوري است و بنابراين شايد كمتر به چشم بيايد .

س : چيزي را كه ما قادر به تشخيص آن نيستيم ( به عنوان بيننده )‌اين است كه اين سخت افزارها مونتاژ شده در ايران است يا نه؟ چون ما در توليد كامپيوتر، مثلا مونيتورش كماكان مي بينيم فقط مونتاژ كار هستيم . حالا در اين مواردي كه شما مي فرمائيد بايد ببينيم كه آيا به ساخت كامل رسيديم ؟
ج : دليل ندارد كه IC اش را خودمان توليد كنيم . هيچ جاي دنيا اين كار را نمي كنند. آمريكا هم اينكار را نمي كند. شركت اپل هم مي رود از تايوان قطعاتش را مي آورد. خب ما هم همين كار را مي كنيم . چون اقتصادي نيست. نه اينكه امكان پذير نباشد، خير. تكنولوژي بايد با اقتصاد جواب بدهد. اگر كشورهاي خاصي يك قطعه خاصي دارند توليد مي كنند كه عمده كامپيوتر سازهاي دنيا هم از آن دارند استفاده مي كنند دليلي ندارد كه آن قطعه به خصوص را ما خود توليد كنيم. اما چيدمان اين قطعات با هم ونرم افزار و چگونگي سري كردن اين ها خودش يك دانش فني مي خواهد و اين كار دارد انجام مي شود. يعني اين دستگاه و اين چيدمان كه دارد حاصل مي شود ، اين اولين بار است كه حاصل مي شود و اين كپي و مونتاژ نيست. چون مشابه ندارد. اين تفاوتهايي است كه وجود دارد حتي در ميكرو الكترونيك . در زمينه هاي خيلي پيشرفته مثل نانو تكنولوژي ، الان خود وزارتخانه چندين طرح دارد. نانو تكنولوژي كه ديگر پيشرفته ترين تكنولوژي است . البته در مقياس صنعتي هنوز در دنيا هم صنعتي نشده، اما ما اين زمينه را در كشور انتخاب كرديم و وزارت صنايع فعاليت زيادي كرده و خوشبختانه در كشور هم خود آقاي رئيس جمهور يك ستاد ويژه براي اين امر تشكيل داده ، ما آموزشها را امروز شروع كرديم و با دانشگاه صنايع و معادن و دانشگاه تربيت مدرس براي دوره كارشناسي ارشد با هم قرارداد بستيم ، تفاهم نامه امضا كرديم كه بيائيم متخصص نانو را در سطح فوق ليسانس تربيت كنيم .بنابراين ما داريم از يك طرف زير ساختهايش را آماده مي كنيم يا مراكز تحقيقاتي مان را به جاي اينكه مراكز زيادي ايجاد كنيم با هم نشستيم يك شبكه را تعريف كرديم كه مجموعه شبكه ها را با همديگر كار كنيم .

س : آقاي مهندس يكي از چيزهايي كه در اين قضيه خيلي مهم است جذب نيروي انساني است. در حقيقت در اين مبحث شايد نيروي انساني حرف اول و آخر را مي زند. اين شايد مثل چيزهاي ديگري نباشد كه يك ماشين صنعتي 20 تني را لازم باشد بياوريد يا فرض كنيد چند هزار تن مواد اوليه لازم باشد. اينجا فقط مغز است كه حرف اول و آخر را مي زند. به خصوص كه Hi-Tech بخش اصلي اش نرم افزار است . فكر مي كنيد كه ما با توجه به مسائل و مشكلاتي كه در كشور داريم آيا مي توانيم جذب كننده آدمهاي تحصيلكرده در اين بخش باشيم و يا حتي اگر داريم خودمان اينها را تربيت مي كنيم و به وجودشان آوريم و شكلشان دهيم . و آيا مي توانيم اينها را نگه داريم ؟ چون تجربه ثابت كرده كه هميشه كشورهاي قويتر در اين زمينه مغزها را جذب مي كنند؟
ج : ببينيد به طور طبيعي محقق ها را نمي شود كه ما وادار كنيم يك جا بيايند . محقق يك جريان جهاني را طي مي كند ، هر جائي كه بيشترين پتانسيل باشد ميل به آنجا پيدا مي كند. اين فقط بحث ايران نيست ، شما الان ببينيد از خود كانادا مهاجرت زيادي به سمت آمريكاست . يا از همه دنيا به آن سمت است . براي اينكه بستر سازي قويتري را ايجاد كرده و طبيعي است كه محققها جذب بشود . اما اگر ما بيائيم نه در آن مقياس بلكه به نسبت امكاناتمان بستر سازي انجام بدهيم كه محقق بتواند از اين امكان استفاده بكند جذب اينجا سريعتر جواب مي گيرد . ما ديديم كه دومين توربين بادي در ايران ساخته شده يا همين هواپيما يا قطعات و تجهيزات خيلي ويژه و مواد پيشرفته در اينجا انجام شده كه بسيار بسيار چيزهاي شاخصي مي باشند تعجب برانگيز هستند. پس اين استعداد وجود دارد ما الان كاري كه داريم انجام مي دهيم به عنوان بستر سازي آن است كه آمديم در كنار تهران شهرك پرديس و با دفتر همكاريهاي فرهنگي رياست جمهوري يك واحدهاي كوچك آماده كرديم كه اينگونه محققين با يك شرايط خيلي مناسب بروند آنجا فعاليتشان را انجام بدهند. اينها واحدهاي كوچكي است اما از نظر صنعتي بزرگ هستند وHi-Tech هستند يعني اينها مي روند در لابراتورشان توليدات نيمه صنعتي شان را انجام مي دهند . خب من فكر مي كنم كه يك مجموعه كه در يك جا جمع شده و آن مسائلي كه محقق با آن مواجه است خب يكي اينكه محقق درآمدش كم است . معاش اش كم است ،كه اين از مسائل عمومي كشورمان است كه اتفاقا ما در همين هفته در رياست جمهوري جلسه اي داريم مجددا اين بحث را مطرح مي كنيم كه چه مشكلاتي هست . يواش يواش اينها بايد حل شود گام به گام اين بستر سازيها مي شود. يعني اگر شما تجهيزات را و محل تحقيق و ... را بهش داديد حتما كار انجام مي شود ، چون خوشبختانه سود يا ارزش افزوده اي كه از اين محصولات Hi-Tech حاصل مي شود بالاست ، لذا من فكر ميكنم كه ميلشان هم از نظر اقتصادي كاملا افزايش پيدا بكند.

س : ببخشيد حالا يك بحث پيش مي آيد كه شما فرموديد كه ما نبايد در اين زمينه كند عمل كنيم و بايد سريع عمل كنيم . ما الان در بحث Hi-Tech و IT چند سال است كه داريم صحبت مي كنيم و هنوز اثر عملي و سهم قابل توجهي در توليد ناخالص ملي نديديم. همانطور هم كه خودتان فرموديد شما فكر مي كنيد اثر وجودي اين بحثها را ما كي بتوانيم ببينيم ؟
ج : ببينيد من فكر مي كنم كه اصولا يك وقت با يكسري پروژه هاي بي هدفي انسان يك فعاليتي را شروع مي كند اثر نه اينكه ندارد، اثر دارد اما اثر تعيين كننده ندارد، يك موقع ما بر پايه استراتژي يك كاري را دنبال مي كنيم كه كاري كه بر پايه استراتژي و برنامه و با هدف مشخصي دنبال مي شود اينكار در ابتدا سنگين است و مسلما نمي توانيم بگوئيم اثر وجودي اش يكساله خودش را نشان مي دهد. اما بستري است كه وقتي كه جريان برقرار مي شود خيلي تند اثر بخش است . من مي توانم بگويم عمده كارهايي كه صورت مي گيرد درست است كه تعدادي از پروژه هاي ما در زمينه هاي مختلف از بيوتكنولوژي ، مواد پيشرفته ، الكترونيكي ، و ميكرو الكترونيك همه به بهره برداري مي رسند حتي هوا فضا هم رسيده و در ساخت تجهيزات هم انجام شده ، اما من فكر مي كنم در سالهاي بعد كه ما فضا داريم و محل داريم و الان شهرك ديگري را در دست احداث داريم كه ويژه صنايع Hi-Tech است اگر در اختيار بگذاريم كه آن مسائلي را كه معمولا يك محقق نمي داند قطعا پيشرفت مي كنيم .چون فرضا يك سرمايه گذاري صنعتي بزرگ بالاخره چون بزرگ است مي رود هزينه مي كند و از شهرك ها مي خواهد و يك كارهايي انجام مي دهند اما اينگونه كارها محققينش اين چيزها را نمي دانند . بنابراين هدف ما اين است كه اينكارها را به حداقل برسانيم . يعني درگيري مقرراتي و قوانين به حداقل برسد يعني مديريت كاري دستگاهها عهده دار بشوند. اين تا حالا جواب خوبي داده است يعني شما اگر چند تا از مراكز Hi-Tech را كه در دو سه هفته قبل با آقاي جهانگيري رفتيم بازديد كرديم ، ديديم نيروهايي حدود 200 تا محقق ايراني جوان ، داراي درجه دكترا و فوق ليسانس و ليسانس كه شايد از اين 200 پرسنل ، بالاي 70% ليسانس به بالا هستند كاملا فعال بودند و
مي بينيم چه اثرات كاري خوبي را ارائه مي دهند . خوشبختانه چند تا نيروي جوان مي توانند اينكار را انجام بدهند و هيچ نيازي به فضاي بزرگ ندارند.بزودي يك نمايشگاهي در تبريز بر پا خواهد شد و بعد از اين ، نمايشگاه وسيع تري در تهران در سال آينده خواهيم داشت ،كل مجموعه Hi-Tech ها در ايران پيشرفتهاي خود را به نمايش مي گذارند . عرض كردم مزيت ما اين است كه ايران پر از افراد باهوش است . وقتي كه ما مي بينيم كه فارغ التحصيل ما مي رود در يك مركز تحقيقاتي جهاني و ..... در يك دانشگاه معروف جهاني اكثرا در رتبه هاي بالا موفقيت نشان مي دهند بنابراين نشان مي دهد كه در هوش و استعداد ايران هيچ ترديدي نيست .

س : آقاي مهندس حالا بحث استراتژي كه پيش مي آيد از اين بحث مهم تا حدودي فاصله مي گيريم. ما در وزارت صنايع و معادن استراتژي توسعه صنعتي تدوين كرديم ، اما مدتي در اين مورد ما خبري نداشتيم كه بعد از تدوين استراتژي ادامه اين داستان به كجا انجاميد، تا اينكه مدتي قبل تنها اعلام كرديد ما طرحهاي زير مجموعه اين استراتژي را تدوين كرديم ( اگر اشتباه نكنم 11 طرح استراتژي ) به عنوان زير بخش استراتژي مادر انتخاب شده كه اگر ممكن است توضيح دهيد اين استراتژي ها چيست و مال كدام بخش هاست ؟
ج : ببينيد اصولا بخش صنايع استراتژي نداشت . ما در بخش فلزات قبلا طرحهاي جامع داشتيم . در سالهاي قبل ، كه خيلي شبيه بود به استراتژي ، يعني آنجا وضعيت مشخصتري داشت .اما در خصوص صنعت متاسفانه چنين چيزي را نداشتيم كه براي اولين بار تدوين استراتژي شده است . در بخش اول كه بحث عمومي بود ، بيشتر بستر سازي را دنبال مي كند كه بيائيم موانع و مشكلاتي را كه در درون بخش صنعت نيست اما جلوي توسعه بخش صنعت را گرفته مطرح بشود، قوانين مختلف ، محيط سازي فرهنگي ، محيط سازي سياسي ، محيط سازي اقتصادي ، عوامل موثر در توسعه ؛ تگناهاي اين را اكثرا هم بيرون بخش بوده ، مثلا نرخ ارز و اثرش در صادرات ما اصلا بهش توجه نكرديم . وقتي نرخ ارز به طور اداري تدوين مي شود چه اثري دارد . در اينجا فصل قوانين ، تامين اجتماعي ، قانون تجارت ، قوانيني كه موثر بودند در آنجا مورد بررسي قرار گرفتند كه ما بيائيم بستر عمومي توسعه را فراهم بكنيم يعني يك استراتژي ، و قبول كرديم ما رقابت پذير باشيم با شاخصهاي جهاني و تاكيد بيشتر بكنيم در توسعه كه بخشهاي مردمي و خصوصي فعال باشند . اينهم استراتژي انتخابي ما بود يعني نرفتيم دنبال جايگزيني واردات ، نرفتيم دنبال حمايت از توليد ، نرفتيم دنبال حمايت از مصرف كننده و رفاه جامعه را هدف گيري كرديم . حتي محدود به صنعت هم نمي شود . بخش هاي ديگر هم مي توانند از اين بهره مند بشوند. اما بلافاصله و موازي با اين آمديم رشته هايي از صنعت را كه در صنعت بيشتر اثر گذار هستند حدود 35-30 شاخص را تعريف كرديم و آمديم با اين شاخصها حدود 12 رشته صنعتي را انتخاب كرديم كه اينها بيشتر اثر گذار هستند ، حتي به دلايلي به شاخصها رسيديم . يعني منع كننده توسعه بقيه رشته ها نيست . اما در برآوردي كه به آن رسيديم اينها سريعتر اثر مي گذارند. اينها در مرحله اول انتخاب شدند و براي اينها نه تنها تدوين استراتژي در رشته صنعت بعمل آمد بلكه سياستهاي كلان و سياستهاي اجرائي مهم در آنجا بيان شد الان گفته مي شود يعني يك فاز هم ما عميقتر وارد شديم. مثلا ما در رشته هاي صنايع خودرو ، صنايع خانگي ، صنايع دريايي همين چند روز قبل صنايع نساجي كه اينها ديگر تمام شده است .

س : يعني استراتژي اينها تدوين شده ؟
ج : بله نه تنها استراتژي تدوين شده بلكه سياستهاي كلان و سياستهاي اجرائي اش تدوين شده و الان هم ما تقريبا مطالعاتمان عمدتا تمام شده يعني در بقيه رشته ها هم عمده مطالعه ها تمام شده است .

س : در چند رشته الان به اتمام رسيده است ؟
ج : تقريبا در تمام اين رشته ها كه عرض كردم.

س : يعني در صنايع و معادن تمام بخشهاي صنعتي مان داراي استراتژي مشخص است .
ج : ببينيد در مورد بعضي از اين رشته ها چون طرح جامعي قبلا مثل فلزات اساسي وجود داشته كه ما اينها را مهم مي گوئيم انجام شده است . اما وقتي در خلاصه مي رويم يك بازنگري در نتايج قبلي مي كنيم . اما در 8 رشته مان كه مطالعات از ابتدا شروع شده همه انجام شده ،‌ الان تقريبا تنها رشته اي كه استراتژي آن تدوين نشده مهندس پتروشيمي است كه يك ماه ديگر مطالعاتش تمام مي شود. در صنايع ماشين سازي تا دو هفته ديگر انجام مي شود. يعني آن چند تايي هم كه در 8 تايي مطالعات اصلي مان بود مطالعاتش 90% انجام شده است . منتهي شما يك فرآيندي راطي مي كنيد در مطالعات كه مهم است . شايد زمان برد و به نظر مي آيد كه مهم است . اين فرآيند چيست ؟ ما آمديم مورد مشابه خارجي را مطالعه كرده و اينكه تكنولوژي در دنيا به كجا مي رود. بازارهاي هدف كجا هستند بازارهاي رقيب كجا هستند .اصلا بازار در آن رشته آينده اش به كجا دارد مي رود . تغييرات تكنولوژي به چه سمت و سويي است ، آمديم در داخل از انجمنها يي كه جنبه علمي داشته باشند يعني خبرگان صنعت هم باشند آمديم مشاوراني كه بيشتر تجربه داشتند انتخاب كرديم ، مطالعات يك گروه دانشگاهي را گرفتيم از پلي تكنيك و در مقطعي از دانشگاه شريف كه اينها نظر خواهي كردند از كسانيكه صاحب نظر هستند . گروهي در وزارتخانه براي اينكه با هم همخواني داشته باشند خود وزارتخانه و گروه مديريت استراتژي الان دو سال است كه فعال هستند. اينها تلفيق كردند با هم و با بحثهايي كه چندين گروه خارجي و داخلي ، بخش توليد ، آنهايي كه كارخانه داشتند نظريه آنها را هم گرفته و تلفيق شد به عنوان پيش نويس صنعت . ما اين را فرستاديم براي صاحبنظران 40 تا 50 نفر در كشور و انجمنهاي مرتبط با بخش خصوصي و مرتبط بخش علمي و مرتبط با صاحبنظران ، تقريبا آنهايي كه در اين رشته در كشور مطرح بودند براي اينها ارسال شد كه مطالعه بكنند بعد دعوت شدند آمدند در يك جلساتي مثلا مانند جلسه نساجي ( شايد 6 ساعت پيوسته ادامه داشت ) خيلي استقبال شد و اينجا نظرات اين جمع هم كه در حضور همديگر بودند سند شد. پيش نويسش اگر نكات اصلاحي داشتند كه جمع قبول مي كرد پذيرفتيم اصلاح كرديم . حالا آن سند است كه ما داريم علاوه بر اين چند رشته اي كه عرض كردم انجام شد به زودي در ده روز آينده صنايع غذايي را خواهيم داشت ، صنايع ماشين سازي را خواهيم داشت ، صنايع شيميايي و صنايع پتروشيمي .

س : آقاي اشرف ، قرار است كه بعد از اين ، اين استراتژيها در دستور كار اداره كل ها و مجموعه هاي وزارتخانه قرار بگيرد ؟ خب اين نگراني پيش مي آيد كه اين طرح مثلا توسط مديريت هاي بعدي مورد تائيد واقع مي شود و مجموعه مطالعات از بين نمي رود؟ چون كافي است كه فقط در نگرش مدير آينده به قضايا با بينش فعلي يك مقدار تفاوت وجود داشته باشد ، يعني كسي كه در راس وزارتخانه يا در راس دولت و يا در راس تيم اقتصادي دولت قرار مي گيرد نگاهش با شما متفاوت باشد؟
ج : ببيند من خودم كارشناس هستم و 38 سال سابقه در كار برنامه ريزي و طرح دارم . قاطعانه مي گويم مثلا همين استراتژي فولاد را شما ملاحظه فرموديد كه سال 71 تدوين شد هنوز اين معتبر است هنوز هم تمام برنامه هاي فولاد ما همان است . اگر يك جاهايي از اين تخطي شده حتما ما شكست خورده ايم براي اينكه ، اينكار كاري است عملي و صنعتي . بنابراين سليقه اصلا به كار نرفته . ما هم در بعد خارجي و هم در بعد داخلي بدون هيچ گونه نظر خاصي رفتيم به توليد كننده گفتيم چه مي گويي ؟ البته بعضا استراتژي ما در تضاد با منافع بنگاهي قرار مي گيرد بايد هم همينجور باشد، براي اينكه بخش صنعت و معدن اين استراتژي را مي دهد براي اينكه ما داريم كلان آينده كشور را نگاه مي كنيم وكل توسعه بخش را نگاه مي كنيم. ما مطالعات جهاني را داريم . مطالعات داخلي راداريم . بهترين مشاورها و متخصصين جمع شدند و 50 تا متخصص خبره هم آمدند آن را چاپ كردند خيلي هم تغييرش ندادند خب نشان دهنده قدرت و وسعتش است . بنابراين هر كسي خلاف جريان بخواهد شنا كند اصلا نمي تواند. اين مطالعات آنقدر منطقش قوي و صحيح است كه قطعا پياده مي شود اما ما يك كار ديگر هم كرديم. ما تمام مديران كل مان را كه مسئوليت فاز بعدي اين كار به عهده دارند در تمام جلسات شركت داديم. مثلا در رشته صنعت نساجي . اين مسائل به دفتر آموزش ابلاغ شده كه الان برنامه ريزي آن در حال انجام است ،اينكه چه رشته اي از پژوهشها را ما دنبال كرديم .گفتيم در صنايع مصرفي پردوام مثل خودرو ، صنايع دريايي حمل و نقل ، الكترونيك ، صنايع خانگي ، اينجا انتقال تكنولوژي خيلي مهم است . اما در صنايع واسطه اي ما كه مزيت نسبي كشور است مثل پتروشيمي ، صنايع معدني ،معادن فقط انتقال تكنولوژي نيست .
با تشكر از وقتي كه در اختيار ما گذاشتيد.