تشکل گرایی بستری مناسب برای توسعه صنعتی *

محسن خلیلی

تعریف تشکلهای صنعتی :

در دنیایی که افراد علائق و نیازهای متفاوت خود را در بسیاری از موارد همسو و مشترک می یابند ضرورت دخالت بخشهای مختلف از جمله صنعتگران در پیگیری علائق و منافع مشترک آنان آشکار می شود .
تشکلهای داوطلب صنعتی قابلیت همسو کردن نیازها وعلائقی را دارند که به هدفی مشترک ختم می شود و به صورت خودجوش و داوطلبانه توسط گروهی از صنعتگران حقیقی و حقوقی تشکیل شده و اهداف غیر انتفاعی و غیرسیاسی را به نحو مسالمت آمیز پیگیری می کنند.
اهمیت تشکلهای صنعتی در پاسخگوئی به نیازهای عمومی و کارکرد متنوع آنان از رفاه تا توسعه می باشد .
تعاریف گوناگونی برای تشکلهای غیردولتی از جمله در حوزه صنعت ارائه شده است . در رایج ترین تعریف ویژگیهای زیر برای تشکلهای صنعتی پذیرفته شده است : 1 – غیر سیاسی باشند 2 – غیر انتفاعی باشند
.3 – غیردولتی باشند4 – داوطلبانه باشند 5 – در مقابل اهداف مندرج در اساسنامه پاسخگو باشند
آنها می توانند واسطه بین بخش خصوصی غیردولتی و دولت باشند و دولت را در اجرای برنامه های توسعه یاری دهند . توسعه پایدار با همراهی و دخالت تمامی ذینفعان در حوزه خصوصی ( بازار ) حوزه عمومی (دولت ) و جامعه حاصل می شود .
جایگاه تشکلها در توسعه منابع انسانی :

از نظر تکامل اقتصادی اجتماعی هر جامعه ، تشکل گرایی و کار در تشکلها خود نوعی کارآموزی برای افراد جامعه در جهت مشارکت بهتر در اداره جامعه و کمک به پیشرفت آن شناخته شده است . تشکلها به علت احاطه ای که رشته فعالیتهای متعدد در جامعه دارند می توانند نقش ارشادی و هدایتی سرمایه گذاران را در انباشت سرمایه مولد و ایجاد فرصتهای اشتغال و در نهایت کمک به رشد و پیشرفت اقتصادی برعهده گیرند.

نقش تشکلها در فرآیند صنعتی شدن :

- ارایه مشاوره تخصصی در زمینه تکنولوژی ، انجام مطالعات بازار ، تحقیقات صنعتی و برنامه های آموزش .
- تلاش در راه بهبود کسب و کار و کوشش برای دستیابی صنایع به استانداردهای محیطی و جهانی در صنعت و تجارت
- حذف موانع گسترش فعالیت بخش خصوصی ، حمایت از کسب و کار ، حمایت از ایجاد و توسعه صنایع کوچک و متوسط
- رسیدگی به شکایات مصرف کننده
- شرکت در گفتگوهای سالانه وزارتخانه ها و کمیته های دولتی بر سرمسائل سیاستگذاریهای صنعتی
- تلاش برای بازسازی بخش دولتی با هدف ارتقاء محیط رقابت آزاد
- داشتن نماینده در جلسات مجلس، برگزاری گردشهای مطالعاتی و سمینارها ، دیدار صنعتگران با
اعضای پارلمان.
- کنترل و نظارت بر قاعده مند کردن خط مشی مالیاتی و عوارض گمرکی
- تدوین قوانین و لوایح در مورد صنعت و بازرگانی ، اصلاح قوانین مرتبط با صنعت، توسعه تعامل با جهان خارج و پذیرش نقش در تقسیم کارجهانی ، نقش تشکلها در تحقق استراتژی توسعه صنعتی کشور در قالب تبیین ارتباط ها با صنایع – احزاب و سیاستمداران – نظام سیاستگذاری – نهادها و سازمانهای بین المللی و مصرف کنندگان .
نظام سیاستگذاری و تشکلها

در حال حاضر ارتباط تعریف شده و روشنی بینی نظام سیاستگذاری شامل قوای مجریه و مقننه و تشکلهای
بخش خصوصی وجود ندارد . ضرورت دارد که تشکلهای ارتباطی نظام مند را با کمیسیونهای مجلس شورای اسلامی برقرار کنند و به صورت ادواری اطلاعات و تحلیلهای مختلف را ارایه کنند . بطور معمول تشکلها با حضور در مراجع تصمیم گیری علاوه بر آنکه با انتقال اطلاعات و تجربیات به غنای تصمیم گیری کمک خواهند کرد ، از منافع خود نیز درنظام سیاستگذاری دفاع خواهند کرد .

بستر سازی برای توسعه فعالیت تشکلها

در بستر سازی برای توسعه فعالیت تشکلها ، چند اقدام باید توامان صورت گیرد :
- قوانین حاکم بر تاسیس و رسمی شدن تشکلها – بویژه تشکلهای صنعتی – که تشکلهای غیرسیاسی و غیرانتفاعی نیز هستند از حالت چند گانگی و چند پاره گی و گاه متضاد خارج شوند و به قانونی جامع ، فراگیر و آسان تبدیل گردد.
- بخشی از اختیارات و تصمیم گیری های دولت به تدریج به تشکلها واگذار شود .
- نقش تشکل در تصمیم سازی های کلان اقتصادی و اجتماعی به صورت مشخص و روشن در قوانین منعکس گردد .
- در همه کشورها و همچنین در ایران تشکلهای کلان یا مادر ، صرفا" به اتاقهای بازرگانی و صنایع محدود نمی شود وامروزه تشکلهای دیگری تاسیس شده اند که شمول وظایف آنها فراگیر و هدفهایشان نیز کلی وغیر صنفی است . ( کانون عالی هم آهنگی کارفرمایان ، کنفدراسیون صنعت ایران ، انجمن مدیران صنایع و ... )
- توانمندسازی تشکلهای صنعتی
- بسترسازی قانونی و اجرایی جهت بهره مندی کارشناسی و اعتبار تشکلهای صنفنی از نهادهای همتای بین المللی و نیز سازمانهای بین المللی مرتبط و غیرسیاسی توسط دولت که در مسیر توسعه کشور باشد .
- ترویج روحیه همکاری در نهادهای دولتی با تشکلهای صنعتی به عنوان بخش داوطلب که دغدغه ای جز توسعه کشور ندارند .
- بزرگترین مشکل تشکلهای صنعتی تامین محل مناسب فعالیت آنان است. سازمانهای واگذاری زمین موظف به واگذاری زمین با نرخ منطقه ای به تشکلهای صنعتی شوند و شهرداریها در کل کشور چون دفاتر جراید و دارالوکاله ها محل استقرار این تشکلها را اداری بشناسند و از اخذ هرگونه وجهی از این تشکلها خودداری نمایند .
----------------------------------------------------------------------------
* متن حاضر بخشهایی از جزوه " تشکل گرایی بستری مناسب برای توسعه صنعتی " است که به مناسبت بزرگداشت روز صنعت و معدن در تیرماه 1383 از سوی جناب آقای مهندس محسن خلیلی رئیس کنفدراسیون صنعت ایران و انجمن مدیران صنایع ارائه گردید .