نويسنده :مهشيد نياززاده
فناوري نانو، ايجاد و بهره برداري از مواد، قطعات و سيستم ها از طريق كنترل مواد در مقياس نانو متري ( يعني همان سطح اتمي و مولكولي) است. براي احساس اندازه هاي نانو متري ، قطر موي انسان را در نظر بگيريد كه در حدود يك دهم ميلي متر است ، يك نانومتر صد هزار برابر كوچكتر است يعني دقيقا متر. در هر نانو متر حدود سه تا چهار اتم جاي مي گيرد .
كار در اين سطح براي ايجاد ساختارهاي بزرگتر با سازماندهي مولكولي كاملاً جديد است. نانوتکنولوژی، به بشر امروز توانايي توليد مواد، وسايل و سيستمهاي جديد توسط کنترل در سطوح ملکولي و اتمي و استفاده از خواص را مي دهد که در سطوح ملكولي و اتمي ظاهر مي¬شود. درحقيقت نانوتکنولوژی يک رشته جديد نيست، بلکه رويکردي جديد در تمامي رشته ها است. قابليت كار در اين اندازه سبب ايجاد محصولات خود تكثير كننده ، رايانه هايي با سرعت هاي بسيار بالاتر از سرعتهاي امروزي و پيشرفتهاي فراوان در علم پزشكي و دارو سازي و ... مي گردد . براي نانوتکنولوژي کاربردهايي را در حوزه های مختلف ازجمله غذا، دارو، تشخيص پزشکي و بيوتکنولوژي ، الکترونيک، کامپيوتر، ارتباطات، حمل¬و¬نقل، انرژي، محيط زيست، مواد، هوافضا و امنيت ملي برشمرده اند كه در ادامه به برخي ازموارد اساسي آن مي پردازيم .
طبق برآوردهاي انجام شده نانو تكنولوژي، انقلاب عظيمي در زمينه مدارهاي مجتمع و صنعت نيمه هادي ايجاد مي نمايد . با استفاده از اين فناوري مي‌توان ظرفيت ذخيره سازي اطلاعات را در حد 1000 برابر يا بيشتر افزايش داد و درنتيجه ساخت ابزارهاي ابرمحاسباتي به کوچکي يک ساعت مچي .امكان پذير مي گردد.
در زمينه مواد دارويي نيز نيمي از مواد دارويي وابسته به اين تكنولوژي خواهند بود زيرا رفتار مولكولي در مقياس نانومتر، سيستمهاي زنده را اداره مي‌كند. يعني مقياسي كه شيمي، فيزيك، زيست‌شناسي و شبيه‌سازي كامپيوتري، همگي به آن سمت درحال گرايش هستند.
علاوه بر آساني استفادة بهينه از دارو، نانوتكنولوژي مي‌تواند فرمولاسيون و مسيرهايي براي رهايش دارو در بدن ( Drug Delivery ) تهيه كند، كه به‌نحو حيرت‌انگيزي توان درماني داروها را افزايش مي‌دهد. افزايش توان محاسباتي بوسيلة نانوتكنولوژي، ترسيم وضعيت شبكه‌هاي ميكرومولكولي را در محيط‌هاي واقعي ممكن مي‌سازد. اينگونه شبيه‌سازي‌ها براي بهبود قطعات كاشته‌شدة زيست‌سازگار در بدن و جهت فرآيند كشف دارو، الزامي خواهدبود .
با رشد روزافزون جمعيت كرة زمين تامين مواد غذايي دغدغه اي اساسي خواهد بود . با كمك نانو تكنولوژي تسوية آب و استفاده بهينه از انرژي خورشيدي آسان مي گردد . همچنين آلودگي هاي آبي كاهش مي يابد و استفادة مجدد از مواد ، انرژي و آب فراهم مي گردد .همچنين طبق بررسي هاي صورت گرفته با استفاده از اين فناوري ميزان مصرف انرژي تاحد 10 درصد كاهش مي يابد و آلودگي هوا نيز كاهش مي يابد و ميزان انتشار كربن تا 200 ميليون تن كاسته خواهد شد .با استفاده از جايگزيني مواد پليمري تقويت شده بعنوان اجزاي فلزي بدنه اتومبيلها مي توان در مصرف بنزين تا حد ساليانه 5/1 ميليارد ليتر صرفه جويي نمود .كاربرد اين تكنولوژي در زمينه ماموريتهاي فضايي به جهت استفاده از وسايل و سوخت سبك جايگاه بسيار ويژه اي دارد .
بسياري از كشورهاي توسعه يافته و در حال توسعه برنامه هايي را در سطح ملي براي پشتيباني از فعاليتهاي تحقيقاتي و صنعتي تدوين و اجرا مي نمايند .در حال حاضر بيش از 450 شركت تحقيقاتي-تجاري در سراسر جهان و 270 دانشگاه مشغول انجام تحقيقات در عرصه نانو تكنولوژي هستند .تحقيق در اين زمينه از اواخر دهة 1950آغاز گرديد و در دهة 1990 اولين نتايج به بار نشست .دانشمندان ژاپني از سال 1970 تحقيقات در اين زمينه را آغاز نمودند و كلمة نانوتكنولوژي نيز اولين بار توسط يك دانشمند ژاپني مورد استفاده قرار گرفت . اوايل دهة 1990 دولت ژاپن جهت پشتيباني از تحقيقات در اين زمينه اقدام به اختصاص بودجه نمود .دولت كرة جنوبي نيز پنج زمينة فناوري را به عنوان صنايع نسل بعدي به عنوان اولويت اين كشور اعلام نمود .دولت امريكا نيز در سال 1998 گروه كاري بين بخشي علوم و فناوري نانو را تشكيل داد .
ورود به عرصة نانو اجتناب ناپذير است و از سال 1381 نانو در ايران مورد توجه قرار گرفت و ستادي جهت مديريت كلان نانو تكنولوژي تشكيل گرديد .وظيفة اصلي اين ستاد تعيين مسير حركت و اولويتهاي ملي كشور ، رفع موانع در زمان اجرا و خدمت رساني به بخش هاي اجرايي براي توسعة نانوتكنولوژي است .
منابع :
1- روزنامه همشهري
2- www.hupaa.com
3- www.autnano.org/about_nano.php