كارآئي و اثربخشي كيفيت ؛ پيشران تعالي سازماني

تكامل روشهاي كيفيت :
توام با تغييرات اجتماعي – اقتصادي ، مفهوم كيفيت و همچنين ابزارها و روش هايي كه براي تحقق كيفيت به كار برده مي شوند ، تكامل يافته اند . مردم سراسر جهان خيلي سريع به اهميت كيفيت و چهارنوع تطبيق پي بردند مثلاً ادوين لندز، طراح دوربين پولارويد به خوبي مفهوم ً تطبيق با آخرين نياز ً را مدنظر قرار داد و به درك صحيحي از مفهوم كيفيت و روش هاي كيفي دست يافت. مفهوم كيفيت تقريباً هر 10 سال يكبار ، بين شركتهاي پيشتاز ژاپني تغييرات بنيادي پيدا كرده است . در ددهه 1950 ، مفهوم تطبيق با استاندارد با نيازهاي دوره توليد انبوه بسيار مناسب بود و در دهه هاي 1960 ، 1970 ، 1980 مفهوم كيفيت به ترتيب با ً تطبيق براي كاربرد ً، ًتطبيق با هزينه ً و ً تطبيق با آخرين نياز ً تكامل پيدا كرد . روش ها و ابزارهاي استانداردي كه كيفيت را محقق مي ساختند نيز در هر يك از چهار مرحله تكامل ، تكوين يافتند . اين روش ها و ابزارها متناسب با تحولات شركت ها تغيير پيدا كردند. در آينده نيز با افزايش رقابت، انتظار تغييرات جديدتري را داريم ؛ يعني همگام با توسعه ابعاد نيازهاي اجتماعي ، تبيين جديدتري از مفهوم كيفيت را شاهد خواهيم بود . حال اجازه دهيد ، دقيق تر تكامل مفاهيم كفيت و همچنين ابزارها و روش هايي كه متناسب با آن تكوين يافته اند را در ژاپن مورد بررسي قرار دهيم .

• تكامل روش شناسي
همگام با تكامل مفهوم كيفيت ، ابزارها و روش هايي كه فعاليت هاي كفيت را محقق ساختند، نيز تكامل يافتند.
از مهمترين ابزارهاي ً تطبيق با استاندارد ً استانداردسازي ، كنترل آماري فرآيند و بازرسي هستند. هنگامي كه مفهوم ً تطبيق براي كاربردً قوت گرفت ، ابزارهايي نظير : ً تحقيقات بازارً براي شناخت نيازهاي مشتريان و ً همكاري بين بخشي ً براي پاسخگويي به اين نيازها به وجود آمدند.
سطح بعدي كيفيت ، يعني تطبيق با هزينه بر كاهش هزينه و افزايش كيفيت تاكيد دارد. (بنابراين نياز به واريانس پائين تر در توليد پيش آمد) . براي اين كار فعاليت هاي بهبود فرآيند، توليد و مشاركت فعال كارگران توليد بسيار ضروري است . ابزارها و سيستم هايي كه براي حركت و نهضت همگاني مناسب باشند ، تكوين يافتند . گروههاي كنترل كيفيت كه به آن اشاره شد ، هفت ابزار qc و ً هفت قدم بهبود فرآيند ً از جمله رويكردها و ابزارهاي مناسب براي اين حركت و نهضت همگاني هستند .
حلقه هاي qc
7 ابزار qc و 7 قدم بهبود فرآيند
qfd
هفت ابزارمديريت
نمايه شماره 5 – تكامل روش شناسي ] 17- صفحه 19 [
نمايه شماره 6- ابزارها و گام هاي كنترل كيفيت

سطح بعدي كيفيت كه ارزش طراحي را براي پاسخگويي به آخرين نياز بسيار بالابرد .ابزارهاي استانداردجهت برآورده نمودن اين سطح كيفيت عبارتنداز: qfd و 7 ابزار مديريت و طراحي . اين ابزارها، شركت ها را به تشخيص آخرين نياز و ترجمه و تبديل اين نياز به طراحي محصول و فرآيند توليد،قادر مي سازند.
عبارت ابزار مديريت كمي گمراه كننده است ، زيرا اين ابزار توسط مهندسان و كارشناسان نيز به كار گرفته مي شود ، شايد مهم ترين ابزار در اين سطح از كيفيت qfd است كه دركي مشترك را بين كاركنان بازاريابي ، مهندسان و مديران پديد مي آورد .
نمايه شماره 7 - هفت ابزار مدsيريت و طراحي
• از نوسانات استاندارد به نقاط ضعف و سپس به فرصت ها
يكي از ديگر جنبه هاي تكامل كيفيت ، حركت از ًتمركز بر نوساناتً به سمت تمركز بر نقاط ضعف و سپس فرصت ها است ، دوره ً تطبيق با استانداردً و ًتطبيق براي كاربردً دوره تمركزبر نوسانات است درحالي كه ً تطبيق با هزينه ً و ًتطبيق با آخرين نياز ً به رفع نقاط ضعف و بهره برداري از موقعيت ها و فرصت ها توجه دارد.
ً تمركز بر نوسانات ً نــوعي فعاليــت ايستا تلقي مي شود ، زيرا در اين روش شركت تلاش مي كند به استاندارد موجود پاسخ دهد . در نتيجه ، نه تنهاتلاشي براي تغيير استاندارد صورت نميگيرد. بلكه نيازي به پائين آوردن قيمت ازسوي مشتري نيز احساس نميشود. اما ً ً تمركز بر نقاط ضعف ً فعاليتي پويا است . در اين روش مكانيزمي فراهم مي آيد تا نقاط ضعف مورد بررسي قرار گيرند و در مسيري پيوسته و به طور مستمر بهبود تدريجي نقاط ضعف ، هدف قرار ميگيرد . در تمركز بر نقاط ضعف ، در هر مرحله ازپيشرفت ، در جستجوي نقطه ضعف ديگري هستيم . ً 7 مرحله براي بهبود پويا ً ابزارهايي هستند كه ما را در يافتن مهمترين مشكل بعدي و حذف آن كمك مي كند.
ً تمركز بر فرصت ها ً يعني تعريف جديدي از كيفيت كه مبتكرانه در جستجوي كشف نياز جديدي از مشتري است . تفاوت اساسي فعاليت هاي انفعالي كيفيت و فعاليت هاي مبتكرانه كيفيت، همان حركت از ً تمركز بر نقاط ضعف ً ( تلاشي كه براي كاهش هزينه محصول فعلي صورت مي گيرد ) به سمت ً تمركز برفرصت ها ً ، ( وقتي كه محصول جديدي تكوين مي يابد ) است .]14- صفحه 25 [

• كنترل فرايند :
براي حصول اطمينان ازاينكه فرايندمطابق استانداردكارمي كندنيازبه مميزي فرايندداريم تا اگرمشكلي پيش آمدبتوانيم آن را به حالت اوليه برگردانيم .بنابراين روش كنترل فرايند به اين صورت است كه ابتدا بايدفرايندي استانداردبرقرار نماييم وسپس آن فرايندرا اجرا كنيم وبابازبيني نتايج ، فرايند استانداردرا ايجاد نماييم واگرفرايند برقرار نشد اقدام كنيم تا دوباره به استاندارد برگرديم .(چرخه sdca )
• بهبودتدافعي :
اين مرحله ، شامل بهبود فرايندهاي معيوب و ضعيف است . ( فرايندهائي كه بارها از حدود استاندارد خارج مي شود و هر بار كه اقدام اصلاحي انجام مي شود دوباره به وضعيت نامطلوب برمي گردد ) يعني مرتباً خروجي هائي توليد مي كند كه خارج از حدود كنترل هستند .هفت گام qc مراحل استاندارد شده حل مسائل تدافعي هستند :
1- انتخاب موضوع براي بهبود 6- تثبيت و استاندارنمودن نتايج
2- جمع آوري و تحليل داده ها 7- انعكاس برروي فرايند و مسئله بعدي
3- بررسي علل
4- برنامه و راه حل اجرائي
5- ارزيابي نتايج پس از اجراي برنامه ( راه حل )