كارآئي و اثربخشي كيفيت ؛ پيشران تعالي سازماني

همانطور كه مشاهده مي شود جنبش هاي ژاپن و امريكا در بسياري از موارد مشابه هم و در برخي موارد هم اختلافاتي دارند مثلاً هر دو با بازرسي آغاز و سپس با sqc ادامه يافتند ؛ هر دو سازمانهاي نظارتي خود را توسعه دادند ( juse در ژاپن و asqc در امريكا) ؛ هر دو بر آموزش و كارآموزي تمركز شديد داشتند؛ هر دو به سمت مديريت استراتژيك كيفيت پيش رفتند؛ ولي ژاپني ها سريع تر پيشرفت كردند.
بحث cwcq هم اكنون بطور گسترده در ژاپن اشاعه يافته ولي مديريت استراتژيك كيفيت در امريكا در دست شركتهاي پيشتاز است ؛ رويكرد ژاپني ها ، جنبش هاي سازمان يافته تري بوده است و برنامه هاي كيفيت ژاپني ها به شدت توسط juse و ساير نهادهاي ذيربط دولتي حمايت و پشتيباني مي شوند.

دوره هاي تكاملي مفهوم كيفيت ژاپني ( چهار سطح كيفيت ) :
در پايان جنگ جهاني ، هدف اصلي ژاپني ها بازسازي زيرساخت هاي تجاري و صنعتي كشور و ارتقاي سطح استاندارد زندگي مردم ازطريق افزايش هرچه بيشتر توليد بود .
نمايه شماره 3- مفهوم تكامل كيفيت در شركتهاي پيشتاز ژاپني]14-صفحه 16 [

دردهه 1950، كييت مزاحمي براي توليد انبوه محسوب مي شد. بعضي از شركتهاي ممتاز ژاپني از ابزاركنترل آماري دمينگ در فعاليت هاي اقتصادي خود استفاده كردند.
دردهه 1960 ، ژاپن نيازمند به جايگزين نمودن كالاهاي اساسي شد . توليدكنندگان ژاپني نه تنها از طريق عرضه تعداد كالاي بيشتر بلكه با عرضه كالاهاي متنوع به رقابت پرداختند. بين سالهاي 1960 تا 1965 كالاهاي غيرمصرفي نظير : جاروبرقي ، تلويزيون ، ماشين رختشويي، دوربين عكاسي تقريباً درخانه همه ژاپني ها يافت مي شد ، اين دوره همان دوره انقلاب مصرف است كه با دوره توليد ساده كاملاً متفاوت است .
از سوي ديگر ، بحران نفتي كه توسط كشورهاي صادركننده نفت به وجود آمد به جامعه ژاپن شوك بزرگي وارد كرد – زيرا ژاپن در شمار توليدكنندگان نفت قرار ندارد و تقريباً صددرصد نيازهاي مصرفي خود را از خارج تامين مي كند – شوك وارده حاصل ازبحران نفتي باعث شد ژاپن ارز كافي براي واردكردن نفت نداشته باشد .
نياز به صادرات ، نياز به رقبات در بازار جهاني را به دنبال داشت و بسيار دشوار بود بدون اينكه كالايي بتواند در مقايسه با رقيبان خارجي پاسخي بهتر به نياز مشتريان بدهد ، بتواند صادرات داشت . بنابراين ً تطبيق با تمامي نيازهاي مشتريان ً مفهوم اصلي كيفيت از ديدگاه شركتهاي ژاپني محسوب شد. موفقيت ژاپني ها در دهه 1970 منجر به دو نوع مقاومت در دهه 1980 شد : اول اينكه تراز بازرگاني خارجي ژاپن به نفع كالاهاي ژاپني ثبات خود را از دست داد و ارزش ين نسبت به پول ساير كشورها افزايش يافت و از ديدگاه صادرات قيمت كالاهاي ژاپني در جهان گران تر جلوه ميكرد. ثانياً فناوري و مديريت ژاپني ها به كشورهاي ديگري نظير : تايوان ، كره ، سنگاپور ، هنگ كنگ ( چهارببر قاره آسيا) انتقال يافت . از طرفي وجود نيروي كار ارزان در اين كشورها، سبب پيدايش رقيبان سرسختي براي كالاهاي ژاپني شد.
با تكامل مفهوم كيفيت در ژاپن ، سه تغيير انقلابي در ديدگاه ژاپني ها به وجود آمد :
o حركت از" تطبيق با استاندارد" به سمت" تطبيق براي كاربرد" حركت از توليد به بازار را به وجود آورد .
o حركت از" تطبيق براي كاربرد" به سمت" تطبيق با هزينه " اين مفهوم را تقويت كرد كه قيمت در بازار تعيين ميشود.
o حركت از" تطبيق با هزينه " به سمت" تطبيق با آخرين نياز" مفهوم تغيير مستمر و پيوسته را در بازار تقويت كردو به دنبال آن نياز به كاهش دوره زماني تكوين محصول جديد قوت گرفت .
جدول ذيل مشخصات و نقاط ضعف چهار نوع تطبيق رادريك نگاه نشان مي دهد.
نمايه شماره 4- تكامل و مشخصه هاي چهار نوع تطبيق

لازم به توضيح است كه شركتهاي تازه تاسيس كه مي خواهند هرچهار مرحله تطبيق را داشته باشند در مقايسه با شركتهاي با سابقه كه طي سالياني دراز مراحل مختلف تطبيق را گذارندند و داراي مهارت و تجربه هستند، در موقعيت سخت رقابتي قرار مي گيرند.بعضي از شركتها ممكن است هرچهار مرحله تطبيق را براي توليد تمامي محصولاتشان درنظر نگيرند. برخي نيز ممكن است فقط به تعدادي ( نه تمام ) از اين چهارنوع تطبيق توجه كنند. اما گفتني است توجه به هرچهار نوع تطبيق لازم و ضروري است .
برخي از شركتها ممكن است دچار تصور غلطي از اين چهار مفهوم شوند و فكركنند هر مرحله بالاتر يا بهتر از مرحله قبل است و مي توانند با رهاكردن مرحله قبل به مرحله بعدي بپردازند. مثلاً ممكن است قسمت طراحي فقط به ً تطبيق به آخرين نياز ً بپردازد و از تطبيق براي كاربرد و تطبيق با هزينه غافل شود. درحالي كه ً تطبيق با آخرين نياز ً فقط بخشي ازفعاليت هاي واحد طراحي محسوب مي شود ، نه همه آن .