برسي تاثير ارتباط فناوري اطلاعات (it) و مديريت كيفيت جامع (tqm) بركارايي و اثر بخشي سازمانهاي صنعتي و خدماتي

بررسي مفاهيم كارايي، اثربخشي و بهره وري در سازمان
مفاهيم″كارايي″ ، ″اثربخشي″ و″بهره وري″، همواره با بهبود روشها و سيستمها و به طور كلي، بهبود سازمان، مطرح بوده و از اهميت خاصي برخوردار است. در فرهنگ سازماني، غالباً اين مفاهيم به جاي يكديگر به كار مي روند، در حاليكه كاملاً مفهوم جداگانه اي دارند [19]. پيتر دراكر، اين تفاوت را به اين صورت بيان مي كند: كارايي، انجام دادن صحيح كار و اثربخشي، انجام دادن كار صحيح است[23].
″كارايي″3 عبارتست از نسبت ستاده به داده و يا به بيان ديگر نسبت توليد كالا يا خدمات نهايي به منابع به كار رفته در آن و با اين فرمول نشان داده مي شود.
كارايي، يك مفهوم كمي است و اصولاً به ميزان رضايت مشتري يا ميزان دستيابي به اهداف مورد نظر اشاره دارد.
″اثربخشي″4 ميزان دستيابي به اهداف سازمان را مي سنجد. به بيان ديگر، اثرات خدمات/محصول را بر جامعه، كمي كرده و مشخص مي كند كه خدمات/ محصول ارائه شده تا چه ميزان با استانداردها و اهدافي كه آن سازمان به خاطر آن به وجود آمده مطابقت مي كند. اثربخشي، يك مفهوم كيفي است و ميزان رضايت مشتري را از خدمات/محصول ارائه شده نشان مي دهد.
″بهره وري″5 تلفيقي است از كارايي و اثربخشي كه بر موارد كمي و كيفي به صورت توأمان تأكيد دارد و به عبارتي، عبارتست از نسبت توليد به ثمر رسيده، به نهاده به كار رفته در آن و با اين فرمول نمايش داده مي شود.
بايد در هر سازمان، كارايي و اثربخشي را با هم ديد، چون ممكن است سازمان كارايي داشته باشد، لكن خدمات/محصول ارائه شده، مطلوبيت لازم را نداشته باشد؛يا ميزان دستيابي به اهداف درحد پايين باشد.در اين صورت مي گويند سازمان،اثربخش نيست و چه بسا ممكن است سازمان به هدفها برسد اما با هزينه بسيار زياد، باز مي گويند سازمان كارا نيست. فرآيند كارايي و اثر بخشي و بهره وري در يك سيستم را مي توان به صورت زير ترسيم كرد
اجزاء و عناصر سازماني، همانند اجزاء و عناصر سيستم، قابل توجيه اند و بررسي منحني حيات و كاركرد سازمانها وارزيابي كارايي و اثربخشي آنها، همواره دربهبود سيستمها، مدنظر قرار مي گيرد.[19]
بنياد و اساس موفقيت، اثربخشي است درحالي كه كارايي، اولين شرط بقاء پس از دستيابي به موفقيت است[22]. دراكر، در بيان تفاوت كارايي و اثربخشي، به دوگانگي بين اين دو، از نظر زماني اشاره مي كند و اينكه زمان در كارايي، عامل متداول ولي در اثربخشي، عامل قاطع به شمار مي رود. شكار فرصتها، نياز به حساسيت شديد نسبت به زمان دارد. تنها برنامه ريزي بر طبق زمان كافي نيست، بلكه به وضوح ضرورت برخورد هوشيارانه با فرصتهاي مناسب بوجود آمده احساس مي گردد [4].